Βιβλιοθήκες του Αρχαίου Κόσμου

Οι βιβλιοθήκες της αρχαιότητας αποτελούσαν σημαντικό κομμάτι της εκάστοτε χώρας και του πολιτισμού της. Παρόλο που υπήρχαν πολλές δημόσιες κι ιδιωτικές βιβλιοθήκες οι πληροφορίες είναι από λίγες έως ελάχιστες εκτός από την περίφημη βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας.

Η τεράστια έκταση της αυτοκρατορίας του Μεγάλου Αλεξάνδρου, μετά το θάνατο του, χωρίστηκε σε τέσσερα (4) βασίλεια.

Το βασίλειο των Πτολεμαίων στη βόρεια Αφρική με πρωτεύουσα την Αλεξάνδρεια, το βασίλειο των Σελευκιδών στη Συρία με πρωτεύουσα την Αντιόχεια, το βασίλειο των Ατταλιδών στη Μικρά Ασία με πρωτεύουσα την Πέργαμο και το βασίλειο των Αντιγονίδων στη Μακεδονία με πρωτεύουσα την Πέλλα.

Η αγάπη και το ενδιαφέρον για την γνώση, την μάθηση και τα γράμματα, είχε ως επακόλουθο τη δημιουργία βιβλιοθηκών σε κάθε βασίλειο.

Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας

Η Αλεξάνδρεια είχε αναδειχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα πνευματικά κέντρα του αρχαίου κόσμου αλλά και σε πνευματικό εργαστήρι όπου συνέβαλε στην εξέλιξη της φιλολογικής έρευνας κι όλα αυτά οφείλονταν στην φημισμένη βιβλιοθήκη της.

Οι Πτολεμαίοι ήθελαν να συγκεντρώσουν όλα τα βιβλία του αρχαίου κόσμου στην Αλεξάνδρεια ώστε να μελετηθούν, να μεταφρασθούν, να μεταγραφούν. Έτσι ο Πτολεμαίος ο Α’ προσκάλεσε τον Δημήτριο Φαληρέα, τύραννο της Αθήνας και μαθητή του Αριστοτέλη, για να προχωρήσει στην ίδρυση της βιβλιοθήκης. Η άρση του περιορισμού των βιβλίων του Αριστοτέλη για μόνο ιδιωτική χρήση και η μεταφορά τους στην Αλεξάνδρεια έθεσε τα θεμέλια για την ίδρυση της.  Ο Πτολεμαίος ο Α’ θέλοντας να συλλέξει όσα περισσότερα βιβλία μπορούσε, ζήτησε από την Αθήνα να του αποσταλούν έργα των τραγικών ποιητών έναντι αμοιβής ώστε να γίνει η αντιγραφή τους. Μετά την ολοκλήρωση της αντιγραφής, αντί να επιστραφούν τα αυθεντικά, έστελναν τα αντίγραφα. Επίσης με δική του εντολή, γινόταν έλεγχος για βιβλία στα εμπορεύματα των πλοίων που αγκυροβολούσαν στο λιμάνι κι ακολουθούσε κατάσχεση αυτών. Κατόπιν, όλα αυτά τα κείμενα που συλλέγονταν με διάφορους τρόπους, τοποθετούταν αλφαβητικά και τα ομαδοποιούσαν αναλόγως το είδος τους. Λέγεται ότι υπήρχαν 490.000 κύλινδροι ενώ άλλες πηγές αναφέρουν 700.000 κυλίνδρους.

Η βιβλιοθήκη αποτελούσε μέρος ενός συγκροτήματος το οποίο περιελάμβανε το παλάτι, το μουσείο, αίθουσες διδασκαλίας κι ένα ιερό αφιερωμένο στην θεά Αθηνά. Στο μουσείο καλλιεργήθηκαν η αστρονομία, η γεωμετρία, η ιατρική κα.

 

Βιβλιοθήκη της Περγάμου

Το βασίλειο των Ατταλιδών στόχευε κι αυτό στη δημιουργία βιβλιοθήκης με σκοπό να γίνει σημαντικότερη από εκείνη της Αλεξάνδρειας.

Απόρροια αυτού ήταν ο ανταγωνισμός μεταξύ των δύο βασιλείων για την απόκτηση περισσότερων βιβλίων.

Οι Πτολεμαίοι σταμάτησαν την εξαγωγή παπύρου ώστε να πλήξουν τους Ατταλίδες οι οποίοι χωρίς να πτοηθούν χρησιμοποίησαν κατεργασμένο δέρμα, κάνοντας την Πέργαμο σημαντικό κέντρο επεξεργασίας δερμάτων και πιθανότατα ο όρος «περγαμηνή» να οφείλεται στην εξέλιξη αυτή.

Η χωροταξία της βιβλιοθήκης της Περγάμου ήταν αντίστοιχη με της Αλεξανδρείας.

Μια διαφορετική εφαρμογή που έγινε στην βιβλιοθήκη ήταν η αλληγορική ερμηνεία των κειμένων αντί της γραμματικής ερμηνείας.

 

Βιβλιοθήκη της Αντιόχειας

Το μόνο που είναι γνωστό για την συγκεκριμένη βιβλιοθήκη είναι ότι ο διευθυντής της ήταν ο ποιητής Ευφορίων. Αν και σαφώς μικρότερη από της Αλεξανδρείας, συνέβαλε στην διάδοση του ελληνιστικού πολιτισμού της μετέπειτα εποχής του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Τέλος, εκτός από τις βιβλιοθήκες των βασιλείων του Μεγάλου Αλεξάνδρου υπήρχε κι η βιβλιοθήκη της Νινευής (αρχαία πρωτεύουσα της Ασσυρίας και σημερινή πόλη του Ιράκ). Ιδρυτής της, ο Σαρδανάπαλος που αν και γνωστός για τη βιαιότητα του και τις ακολασίες του, είχε αγάπη για την γνώση και τις επιστήμες.

Facebook
Google+
Twitter
LinkedIn
Pinterest
Close Menu