Θεά Bast

Η Bast αναφέρεται ως η  θεά γάτα της αρχαίας αιγυπτιακής θρησκείας που λατρευόταν ήδη από την 2η δυναστεία (2890 π.Χ.). Ήταν η θεά του πολέμου στην Κάτω Αίγυπτο. Το όνομά της είναι επίσης γραμμένο ως Baast, Ubasti και Μπασέτ.

Οι δύο πολιτισμοί, της κάτω κι άνω Αιγύπτου, είχαν θεότητες που μοιράζονται παρόμοιους ρόλους καθώς και την ίδια απεικόνιση. Στην Άνω Αίγυπτο η παράλληλη θεότητα της Bast ήταν η  Sekhmet . Με την ενοποίηση παρόμοιες θεότητες συγχωνεύθηκαν σε μία, αλλά αυτό δεν συνέβη με αυτές τις θεότητες με τις τόσο ισχυρές ρίζες. Κατά τη διάρκεια της 22ης δυναστείας  945-715 π.Χ., η λατρεία της  Bast είχε αλλάξει από λέαινα πολεμιστής θεότητα σε θεότητα προστάτης που αναπαρίστατο ως γάτα.

Στο Βιβλίο των Νεκρών αναφέρεται ως αυτή που καταστρέφει τα όργανα του νεκρού, με τη βασιλική φλόγα, αν αποτύχει η απόφαση στην  αίθουσα της Maat.

Κατά τη διάρκεια των τελευταίωνδυναστειών, ο ρόλος της Bast στο αιγυπτιακό πάνθεον είχε εξασθενίσει αλλά είχε διατηρηθεί.

Κατά την διάρκεια της 18ης δυναστείας, οι Θήβες έγιναν πρωτεύουσα της αρχαίας Αιγύπτου κι οι ιερείς του ναού του Άμωνα αποκτούσαν δύναμη. Έτσι η τοπική θεότητα τους απέκτησε εθνική εμβέλεια κι αποκαταστάθηκε η θέση της στο αιγυπτιακό πάνθεον

Οι ιερείς έκαιγαν κέρινα ομοιώματα του φιδιού και έγραφαν το όνομά του με πράσινο μελάνι, προσπαθώντας να το βάλουν σε ένα «εξάγωνο»- αλλά εις μάτην. Εν τέλει  με τα μάτια της γάτας να λάμπουν στο σκοτάδι, κατάφερνε να σκοτώσει το κακό φίδι.

Λόγω των «ιερών ματιών» της που μαγικά βλέπει στο σκοτάδι, η Bast είναι ένα από τις λίγες ηλιακές θεές ου έχει επίσης χαρακτηριστεί ως θεά της σελήνης.

Η πόλη λατρείας της Bast ήταν γνωστή στα ελληνικά ως  Βούβαστις (Boubastis ). Ήταν κοντά στο Δέλτα του Νείλου και το σημερινό όνομα της πόλης είναι Zagazig.

Η σημασία του ονόματος της θεότητας παραμένει αδιευκρίνιστη . Μια πρόσφατη απόδοση είναι ως «αυτή από το βάζο με την αλοιφή» Αυτό συνδέεται μετην παρατήρησηότι το όνομά τηςήταν γραμμένο μεταιερογλυφικά»βάζο αλοιφή» και ότισχετίζεται μεπροστατευτικάαλοιφές, μεταξύ άλλων. Ήταν η θεάτηςπροστασίαςκατά τωνμεταδοτικών ασθενειώνκαι των κακών πνευμάτων.

Η Bast θεωρείται επίσης θεότητα των αρωμάτων , κερδίζοντας τον τίτλο «προστάτιδα των αρωμάτων» .Όταν ο Anubis έγινε ο θεός της ταρίχευσης η Bast  η θεά της αλοιφής , ήρθε να θεωρηθεί ως σύζυγό του .

Μια άλλη απόδοση του ονόματος της είναι και «Κυρά της Καταστροφής» Επειδή όμως πιστεύεται ότι είναι η μητέρα του Nefertum (ο οποίος ήταν ένας θεός του αρώματος), το όνομά της σημαίνει ότι είναι γλυκιά και πολύτιμη, αλλά κάτω από την επιφάνεια υπάρχει η καρδιά ενός αρπακτικού.

Έχοντας δολοφονήσει τον Apep, η θεά Bast εξασφάλισε ότι η ζεστασιά του ήλιου θα συνέχιζε να ευλογεί το δέλτα του Νείλου με γόνιμο χώμα και πλούσιες καλλιέργειες και τιμήθηκε ως θεά της γονιμότητας.

Η θεά Bast απεικονίζεται κρατώντας ένα τελετουργικό sistrum (αρχαίο αιγυπτιακό όργανο) στο ένα χέρι και μία αιγίδα στο άλλο- η αιγίς παρομοιαζόταν με περιλαίμιο. Επίσης απεικονίζεται  κρατώντας το ankh (που αντιπροσωπεύει το κλειδί της ζωής), ή το ραβδί πάπυρου (που αντιπροσωπεύουν Κάτω Αιγύπτου). Περιστασιακά εμφανίζεται με  σκήπτρο (που σημαίνει δύναμη/αντοχή) και συχνά συνοδεύεται από νεογέννητα γατιά.

Αρχικά είχε θεωρηθεί ως η θεά προστάτιδα της Κάτω Αιγύπτου. Ως προστάτιδα, ήταν υπερασπιστής του Φαραώ, και μετέπειτα της θεότητας  Ra, αποκτώντας τον τίτλο «Κυρά της Φλόγας» και «μάτι του Ρα»

Στην πρώτη χιλιετία π.Χ. (18η δυναστεία), όταν οι εξημερωμένες γάτες ήταν κατοικίδια ζώα,  η Bastet άρχισε να αναπαρίστανται ως μια γυναίκα με το κεφάλι μιας γάτας.

Οι γάτες στην αρχαία Αίγυπτο έχριζαν ιδιαίτερης εκτίμησης και σεβασμού, εν μέρει λόγω της ικανότητάς τους να κυνηγούν τα επιβλαβή ζώα , όπως ποντίκια, αρουραίους και φίδια , κυρίως κόμπρες . Οι γάτες που είχαν προνόμια έφεραν χρυσά κοσμήματα και είχαν τη δυνατότητα να φάνε από το πιάτο των ιδιοκτητών τους .

Τελικά από την 22η δυναστεία αναδείχθηκε ως η αιγυπτιακή γάτα-θεά .

Ο Ηρόδοτος, ο Έλληνας ιστορικός που ταξίδεψε στην Αίγυπτο, στο πέμπτο αιώνα π.Χ., περιγράφει ναό της Bast:

«Η είσοδος βρίσκεται σε ένα νησί. Δύο ξεχωριστά κανάλια την προσεγγίζουν από τον Νείλο, και μετά έρχονται μέχρι την είσοδο του ναού, που τρέχουν γύρω από αυτό με αντίθετες φορές. Καθένα από αυτά έχει εκατό μέτρα πλάτος και καλύπτονται από δέντρα. Ο ναός βρίσκεται στο κέντρο της πόλης, όλο το κύκλωμα του οποίου βρίσκεται κάτω σε αυτό. Το επίπεδο της πόλης έχει αυξηθεί, αλλά το επίπεδο του ναού έχει αφεθεί στην αρχική του θέση, έτσι ώστε να μπορεί να δει κανείς απέξω. Ένας τοίχος από ροζ γρανίτη, με ιερογλυφικά, βρίσκεται γύρω από τον ναό. Μέσα είναι ένα άλσος από πανύψηλα δέντρα που φύονται γύρω από ένα μεγάλο ιερό, όπου είναι η εικόνα της θεάς. Ο ναός είναι τετράγωνος. Ένας δρόμος, στρωμένος με πέτρα οδηγεί στην είσοδο, και κατευθύνεται προς ανατολάς μέσα από την αγορά, προς το ναό του Ερμή. Ο δρόμος αυτός είναι περίπου τετρακόσια μέτρα πλάτος, και συνορεύει με δέντρα που φθάνουν στον ουρανό

Η περιγραφή του Ηρόδοτου καθώς κι αιγυπτιακών κειμένων δείχνουν ότι το νερό γύρω από το ναό σε τρεις (από τις τέσσερις) πλευρές, σχηματίζει ένα είδος λίμνη που είναι γνωστή ως isheru, Οι λίμνες που είναι γνωστές ως isheru ήταν χαρακτηριστικές των ναών αφιερωμένο σε έναν αριθμό των λιονταριών θεοτήτων που λέγεται ότι εκπροσωπεί την αρχέτυπη θεά, κόρη του Θεού Ήλιου Ra / Eye of Ra: Bast, Μουτ, Tefnut, Hathor, και Sakhmet Κάθε θεότητα έπρεπε να κατευναστεί από ένα συγκεκριμένο σύνολο τελετουργιών. Ένας μύθος αναφέρει ότι μια οργισμένη λέαινα, κατευνάστηκε από το νερό της λίμνης μετατράπηκε σε ήσυχη γάτα κι εγκαταστάθηκε στο ναό.

Ο Ηρόδοτος αναφέρει επίσης ότι από τα πολλά επίσημα φεστιβάλ που γίνονταν στην Αίγυπτο, το πιο σημαντικό και πιο δημοφιλές ήταν αυτό προς τιμήν της θεάς Bubastis κι ισοδυναμεί με την ελληνική θεά Άρτεμη. Κάθε χρόνο την ημέρα του φεστιβάλ της, η πόλη προσέλκυε περίπου 700.000 επισκέπτες, άνδρες και γυναίκες (αλλά όχι παιδιά) Οι γυναίκες στην πορεία τους προς τον τόπο έπαιζαν μουσική, τραγουδούσαν και χόρευαν. Γίνονταν μεγάλες θυσίες και καταναλώνονταν τεράστιες ποσότητες κρασιού ήταν μεθυσμένος, περισσότερο από ό, τι συνέβαινε καθόλη τη διάρκεια του έτους. Σύμφωνα με αιγυπτιακές πηγές οι λιονταρίσιες θεές κατευνάζονταν με τις «γιορτές της μέθης».

Οι τελετουργίες που εκτελούνται σε ναούς της, προορίζονταν για θεραπεία, προστασία και ασφάλιση της γονιμότητας, ήταν αναμφισβήτητα αισθησιακές, γεμάτές μουσική και χορό Οι ιέρειες της Bast, ντυμένες με «το χρώμα της», το οποία ήταν κόκκινο, ήταν διάσημες για τον ερωτικό χορό τους.

Χρώμα : Πράσινο

Πέτρες: Αχάτης, Αχάτης της Φωτιάς, Ίασπις, Λάπις Λάζουλι, Σιδηροπυρίτης, Ηλιόλιθος

Ζώο : Αιλουροειδή

Πλανήτης : Σελήνη

Στοιχείο : Φωτιά

  • Neith
Facebook
Google+
Twitter
LinkedIn
Pinterest
Close Menu